Bài 18: SỰ NỞ VÌ NHIỆT CỦA CHẤT RẮN
I. MỤC TIÊU:
1/ Kiến thức:- Thể tích, chiều dài của một vật rắn tăng khi nóng lên, giảm khi lạnh đi.
- Các chất rắn khác nhau nở vì nhiệt khác nhau.
- HS g.thích được 1 số hiện tượng đơn giản về sự nở vì nhiệt của chất rắn.
2/ Kỹ năng: Biết đọc các bảng để rút ra kết luận cần thiết.
3/ Thái độ: Rèn tính cẩn thận, trung thực, ý thức tập thể trong việc thu thập thông tin.
II. CHUẨN BỊ:
- GV: tranh vẽ tháp ep – phen.
- HS: một quả cầu bằng kim loại, vòng kim loại, đèn cồn, chậu nước, khăn lau khô sạch.
III. HOẠT ĐỘNG DẠY – HỌC:
Ổn định lớp: Lớp trưởng báo cáo sĩ số.
Kiểm tra bài cũ: (Không).
Bài mới:

Hoạt động của giáo viên
Hoạt động của học sinh
Nội dung

Hoạt động 1: Tổ chức tình huống:

Dựa vào phần mở bài trong SGK giáo viên giới thiệu thêm: Tháp Epphen là tháp cao 320m do kỹ sư người Pháp Eifelt thiết kế. Tháp được xây dưng năm 1889 tại quảng trường Mars.

Hoạt động 2: Mô tả được hiện tượng nở vì nhiệt của các chất rắn.

Giáo viên tiến hành thí nghiệm trên lớp, cho học sinh nhận xét hiện tượng.

+ Dùng đèn cồn hơ nóng quả cầu kim loại trong 3 phút, rồi thử xem quả cầu có còn lọt trong vòng kim loại không?
Nhúng quả cầu hơ nóng vào nước lạnh rồi thử thả vào vòng kim loại.
HS trả lời câu hỏi C1, C2.
C1: Tại sao khi bị hơ nóng, quả cầu lại không lọt qua vòng kim loại?
C2: Tại sao khi được nhúng vòa nước lạnh, quả cầu lại lọt vòng kim loại?
Rút ra kết luận
C3: Học sinh điền từ vào chỗ trống.
- Cho học sinh quan sát quả cầu và vòng kim loại.
- Trước khi hơ nóng quả cầu kim loại, thử xem quả cầu có bỏ lọt qua vòng kim loại không?
- Học sinh nhận xét: quả cầu lọt qua vòng kim loại.
Học sinh nhận xét: quả cầu không lọt qua vòng kim loại.
Học sinh nhận xét: quả cầu lọt qua vòng kim loại.

C1: Vì quả cầu nở ra khi nóng lên.

C2: Vì quả cầu co lại khi lạnh đi.
C3: a. Thể tích của quả cầu tăng khi quả cầu nóng lên
b. Thể tích quả cầu giảm khi quả cầu lạnh đi.
I/ Làm thí nghiệm:
II/ Trả lời câu hỏi:


Hoạt động 3: Nhận biết được các chất rắn khác nhau nở vì nhiệt khác nhau.

C4: Học sinh có nhận xét gì về sự nở vì nhiệt của các chất rắn khác nhau?


C4: Các chất rắn khác nhau, nở vì nhiệt khác nhau. Nhôm nở nhiều nhất, rồi đến đồng, sắt
III/ Rút ra kết luận:
- Chất rắn nở ra khi nóng lên, co lại khi lạnh đi.
- Các chất rắn khác nhau nở vì nhiệt khác nhau.

Hoạt động 4: Vận dụng kiến thức về sự nở vì nhiệt của chất rắn để giải thích được một số hiện tượng và ứng dụng thực tế

C5: Ở đầu cán (chuôi) dao, liềm bằng gỗ thường có một đai sắt, gọi là cái khâu dùng để giữ chặt lưỡi dao hay lưỡi liềm.
Tại sao khi lấp khâu, người thợ rèn phải nung nóng khâu rồi mới tra vào cán?
C6: Hãy chỉ ra cách làm cho quả cầu đang nóng trong H 18.1 vẫn lọt qua vòng kim loại. Làm thí nghiệm kiểm chứng.
C7: Trả lời câu hỏi ở đầu bài học.
C5: Phải nung nóng khâu vì khi được nung nóng khâu nở ra dễ lấp vào cán. Khi nguội đi khâu co lại xiết chặt vào cán.


C6: Nung nóng vòng kim loại.


C7: Vào mùa hè, nhiệt độ tăng lên, thép nở ra, nên thép dài ra và cao lên.
IV/ Vận dụng:




4/ Củng cố: Cho học sinh nhắc lại nội dung phần ghi nhớ.
5/ Dặn dò:
– Học sinh xem trước bài học 19.
– Bài tập về nhà: Bài tập 18.1; 18.2; 18.3.