LỰC ĐIỆN TỪ

I/ MỤC TIÊU
- Kiến thức: Mô tả được TN chứng tỏ tác dụng của lực điện từ lên đoạn dây dẫn thẳng có dòng điện chạy qua đặt trong từ trường. Nắm được quy tắc bàn tay trái.
- Kỹ năng: Mắc được mạch điện và tiến hành được thí nghiệm hình 27.1. Vận dụng được quy tắc bàn tay trái biễu diễn lực điện từ tác dụng lên dòng điện thẳng đặt vuông góc với đường sức từ khi biết chiều đường sức từ và chiều dòng điện.
- Thái độ: Tích cực học tập, hợp tác trong tiến hành TN.
II. CHUẨN BỊ :
* GV: Thước thẳng, phấn màu, bảng phụ
* Đối với mỗi nhóm HS :

- 1 công tắc điện.
- 1 biến trở loại 20Ω– 2A.
- 1 nam châm hình chữ U.
- 1 nguồn điện 6V.
- 1 ampe kế có giới hạn đo 1,5A và độ chia nhỏ nhất 0,1A.
- 1 đoạn dây dẫn AB bằng đồng, ( = 2,5mm, dài 10cm.
- 7 đoạn dây dẫn nối, trong đó hai đoạn dây dài 60cm và 5 đoạn dài 30cm.


III. TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC :
Ổn định lớp:
Kiểm tra bài cũ : (3’).
- Nêu một số ứng dụng của nam châm điện ?
- Mô tả thí nghiệm Ơ-xtét ? rút ra kết luận ?
Bài Mới :

Hoạt động của giáo viên
Hoạt động của học sinh
Ghi Bảng

Hoạt động 1 : Tổ chức tình huống học tập (2’)

- Nêu vấn đề: Dòng điện tác dụng lên nam châm, ngược lại nam châm có tác dụng lên dòng điện hay không? Các em dự đoán thế nào?
- Nêu dự đoán: Nam châm tác dụng lực lên dòng điện đặt trong từ trường của nó.
Bài 27 : Lực Điện Từ

Hoạt động 2 : Thí nghiệm tác dụng của từ trường lên dây dẫn có dòng điện (10’).

- Hướng dẫn HS mắc mạch điện theo hình 27.1 SGK. Đặc biệt chú ý đến việc treo dây AB nằm sâu trong lòng nam châm chữ U và không bị chạm vào nam châm.
- Nêu câu hỏi: Thí nghiệm cho thấy dự đoán của chúng ta đúng hay sai?
- Thông báo: lực quan sát thấy trong thí nghiệm được gọi là lực điện từ.
- Hoạt động nhóm, mắc mạch điện theo sơ đồ hình 27.1 SGK, tiến hành thí nghiệm, quan sát hiện tượng, trả lời C1.
(C1 : Chứng tỏ dây dẫn AB chịu tác dụng của một lực nào đó.
- Từ thí nghiệm đã làm, mỗi cá nhân rút ra kết luận.
I. Tác dụng của từ trường lên ống dây có còng điện :
1. Thí nghiệm :
2. Kết luận :
Từ trường tác dụng lực lên đoạn dây dẫn AB có dòng điện chạy qua đặt trong từ trường. Lực đó gọi là lực điện từ.

Hoạt động 3 : Tìm hiểu chiều của lực điện từ (9’).

- Chiều của lực điện từ phụ thuộc vào yếu tố nào?
- Cho HS trao đổi về dự đoán và tiến hành thí nghiệm kiểm tra.
- Tổ chức cho HS trao đổi trên lớp để rút ra kết luận.
- HS làm việc theo nhóm, làm lại thí nghiệm hình 27.1 SGK để quan sát chiều chuyển động của dây dẫn khi lần lượt đổi chiều dòng điện và đổi chiều đường sức từ. Suy ra chiều của của lực từ.
- Trao đổi và rút ra kết luận về sự phụ thuộc của chiều lực điện từ vào chiều đường sức từ và chiều dòng điện.
II. Chiều của lực điện từ. Quy tắc bàn tay trái :

1. Chiều của lực điện từ phụ thuộc vào những yếu tố nào ?
a. Thí nghiệm :
b. Kết luận :
Chiều của lực điện từ tác dụng lên dây dẫn AB phụ thuộc vào chiều dòng điện chạy trong dây dẫn và chiều của đường sức từ.

Hoạt động 4 : Tìm hiểu qui tắc bàn tay trái (10’).

- Làm thế nào để xác định được chiều của lực điện từ khi biết chiều dòng điện chạy qua dây dẫn và chiều đường sức từ?
- Cho HS làm việc với SGK để tìm hiểu qui tắc bàn tay trái.
- Gọi một số HS lên bảng báo cáo việc đối chiếu qui tắc lý thuyết với kết quả thực tế của thí nghiệm đã làm theo hình 27.1 SGK xem có phù hợp hay không.
Làm việc cá nhân, nghiên cứu SGK để tìm hiểu qui tắc bàn tay trái, kết hợp với hình 27.2 SGK để nắm vững qui tắc xác định chiều của lực điện từ khi biết chiều dòng điện chạy qua dây dẫn và chiều đường sức từ.
- Luyện cách sử dụng qui tắc bàn tay