Bài 31: HIỆN TƯỢNG CẢM ỨNG ĐIỆN TỪ.

I. Mục tiêu bài học:
- Kiến thức:
+ Mô tả được cách làm xuất hiện dòng điện cảm ứng trong cuộn dây dẫn kín bằng nam châm điện hoặc bằng nam châm vĩnh cửu.
+ Mô tả được thí nghiệm hoặc nêu được ví dụ về hiện tượng cảm ứng điện từ.
- Kỹ năng: Làm được thí nghiệm dùng nam châm vĩnh cửu hoặc nam châm điện để tạo ra dòng điện cảm ứng. Sử dụng được đúng 2 thuật ngữ mới: dòng điện cảm ứng và hiện tượng cảm ứng điện từ.
- Thái độ: Hứng thú khi tìm hiểu hiện tượng cảm ứng điện từ.

II. Chuẩn bị:
- GV: SGK, giáo án, dụng cụ TN cho HS.Tranh vẽ hình 31.1.
- Đối với mỗi nhóm HS: 1 cuộn dây có gắn sẵn đèn LED, 1 thanh nam châm có trục quay vuông góc với thanh, 1 nam châm điện và 2 pin.

III. Hoạt động dạy học:
1.On định lớp (1’): Kiểm tra sĩ số.
2. Kiểm tra bài cũ :
3. Dạy bài mới :

Hoạt động của giáo viên
Hoạt động của học sinh
Ghi bảng

Hoạt động 1: Phát hiện ra cách khác để tạo ra dòng điện ngoài cách dùng Pin hay Acquy (5’).

-Ta đã biết muốn tạo ra dòng điện phải dùng nguồn điện là pin hoặc ăcquy.
- Em có biết trường hợp nào không dùng pin hoặc ăcquy mà vẫn tạo ra dòng điện được không?
- Bộ phận gì làm cho đèn xe đạp phát sáng?
- Trong bình điện xe đạp (đinamô xe đạp) có những bộ phận nào, chúng hoạt động như thế nào để tạo ra dòng điện?



- Cá nhân suy nghĩ trả lời câu hỏi của GV.


- Có một số ý kiến khác nhau về hoạt động của đinamô xe đạp.


Hoạt động 2 :Tìm hiểu cấu tạo Đinamô xe đạp và dự đoán xem hoạt động của bộ phận nào trong Đinamô là nguyên nhân chính gây ra dòng điện? (6’).

- Yêu cầu HS xem hình 31.1 để chỉ ra các bộ phận chính của đinamô.
- Hãy dự đoán xem hoạt động của bộ phận chính nào của đinamô gây ra dòng điện?
Phát biểu chung ở lớp, trả lời câu của GV, không thảo luận.
I. Cấu tạo và hoạt động của Đinamô xe đạp : Trong đinamô xe đạp có 1 nam châm và cuộn dây. Khi quay núm của đinamô thì nam châm quay theo và đèn sáng.

Hoạt động 3 : Tìm hiểu cách dùng nam châm vĩnh cửu để tạo ra dòng điện. Xác định trong trường hợp nào thì nam châm vĩnh cửu có thể tạo ra dòng điện? (10’)

* Hướng dẫn HS làm từng động tác dứt khoát và nhanh:
- Đưa thanh nam châm vào trong lòng cuộn dây.
- Để nam châm nằm yên một lúc trong lòng cuộn dây.
- Kéo nhanh nam châm ra khỏi cuộn dây.
* Yêu cầu HS mô tả rõ: dòng điện xuất hiện trong khi di chuyển nam châm lại gần hay ra xa cuộn dây.
- Làm việc theo nhóm.
* Làm thí nghiệm 1.
- Trả lời C1, C2.

- Nhóm cử đại phát biểu, thảo luận chung ở lớp rút ra nhận xét, chỉ ra trong trường hợp nào nam châm vĩnh cửu có thể tạo ra dòng điện.
II. Dùng nam châm để tạo ra dòng điện:
1. Dùng nam châm vĩnh cửu :
* Thí nghiệm 1 :

* Nhận xét : Dòng điện xuất hiện trong cuộn dây dẫn kín khi ta đưa một cực nam châm lại gần hay ra xa một đầu cuộn dây đó hoặc ngược lại.

Hoạt động 4 : Tìm hiểu cách dùng nam châm điện để tạo ra dòng điện, trong trường hợp nào thì nam châm điện có thể tạo ra dòng điện (10’)

- Hướng dẫn HS lắp ráp thí nghiệm, cách đặt nam châm điện (lõi sắt của nam châm đưa sâu vào lòng cuộn dây)
* Gợi ý thảo luận:
- Yêu cầu HS làm rõ khi đóng hay ngắt mạch điện thì từ trường của nam châm điện thay đổi thế nào? (Dòng điện có cường độ tăng lên hay giảm đi khiến cho từ trường mạnh lên hay yếu đi).
* Làm việc theo nhóm
- Làm thí nghiệm 2.
- Trả lời C3.
+ Trong khi đóng mạch điện của nam châm điện.
+ Trong khi ngắt mạch điện của nam châm điện.
- Làm rõ khi đóng hay ngắt mạch điện được mắc với nam châm điện thì từ trường nam châm thay đổi như thế nào?
- Thảo luận chung ở lớp, đi đến nhận xét về những trường hợp xuất hiện dòng điện.
2. Dùng nam